Elevator economics van deze week

 

Het leek bijna een soap deze week. Wat gaat er gebeuren met het monetaire beleid van de Amerikaanse Federal Reserve. Gaan de maandelijkse steunaankopen van obligaties eindelijk omlaag en gaat de FED zijn balansverkleinen? Dus vandaar de elevator economics van deze week:

 

Nog minimaal anderhalve maand ultraruim monetair beleid van de FED. Dus voor de elevator economics van deze week: steunaankopen van de FED ongewijzigd.

Nadere toelichting op verwijzing in miljoenennota: wat wij schreven in 2008/2009

Beleidseconoom.blogspot is trots: een vermelding in de miljoenennota pag 15 en 16

Briljant: Keynes versus Hayek nu tweedelig

De beste manier om economie te leren wat mij betreft. Deel 1 is misschien nog steeds de beste. Omdat het deuntje minder zeurderig is dan deel 2. Maar wat deze clips echt goed maken is dat ze je de grote economische ideeën leren van de jaren '30 van de vorige eeuw. Ideeën die nog steeds onderwerp zijn van heftig debat zoals ook blijkt uit de nieuwe clip van de mannen van econstories.

 

Voor de liefhebbers ook nog een keer deel 1.

 

Hoe open je een bedrijf in een belastingparadijs?

Ik zocht een hele tijd naar de podcast over het openen van een kantoor in een belastingparadijs wegens de recente discussie over dit onderwerp in Nederland. Vanavond vond ik hem terug. In 2012 maakte NPR planet money er een briljante podcast over. Deze duurt een half uur. Maar is echt heel erg de moeite van het luisteren waard.

klik hier voor de podcast

Economische veiligheid: wat gij niet wilt dat u geschiedt doe dat dan ook een ander niet

In 2009 schreef ik met Peter van Bergeijk mee aan een artikel over economische diplomatie en economische veiligheid. Het stukje kwam terecht in een boekje in Portugal. Geïnspireerd door de discussies rond de overname van KPN en een aantal andere discussies schreef Peter er anno 2013 een nieuwe stukje over voor de ESB. De boodschap van het stuk was in lijn met wat we eerder schreven. Je moet nooit naïef zijn over buitenlandse investeringen. Maar je moet niet vergeten hoe de toekomst eruit ziet. Nederland zal een steeds kleinere natie zijn in de wereldeconomie. Ons aandeel in het wereldwijde inkomen zal dalen even als ons aandeel in de mondiale handelsstromen. In navolging van de economische ontwikkelingen zal ons bedrijfsleven trekken naar nieuwe markten (China, India, Brazilië, Mexico, etc.). Als we daar niet tegen een gesloten deur aan willen lopen in, zeg 2020, is het wel handig nu goed na te denken hoe we discussie over economische veiligheid aanvliegen.

Beetje groei is beter dan een beetje krimp

Na een aantal jaar heb ik weer een thuisabonnement op het Financieel Dagblad. Zo ben ik voor ik op mijn werk ben bij op het terrein van de economische nieuwtjes. En dat is best nuttig.

Door het dagelijks lezen van het economische nieuws kan ik er niet omheen. Er zijn tekenen van herstel. Of beter het dieptepunt van het verval lijkt voorbij. Tuurlijk er gaan nog wel wat tegenvallers komen. Zo zal een extra bezuinigingspakket de groei in Nederland wel weer af gaan remmen. Dat is in elk geval de dominante verwachting.

Los van de korte termijn factoren is er iets structureel anders dan een aantal jaar geleden. En daar lees je dan weer weinig over in de krant. Maar het zijn twee zaken die je vrij makkelijk zelf kan volgen. De eerste is de wereldhandel. Sinds 2008 is de groei van de wereldhandel op een veel lager niveau terecht gekomen. Er is echt sprake van een trendbreuk. Dit is een prima indicator van de economische activiteit. Zo lang de wereldhandel op een laag pitje draait verwacht ik geen nieuw groeiwonder. De tweede is de ontwikkeling van private besparingen (je kan ze nazoeken bij IMF). Hier zien we een fundamentele verandering. Private besparingen nemen overal ter wereld toe behalve in Azië. Huishoudens en bedrijven besparen tegenwoordig een groter deel van hun inkomen dan voor de crisis. Wat men spaart kan men niet uitgeven. Dit verklaart de conjuncturele zwakte. Zo lang mensen, zelfs tegen ultra lage rentes een steeds groter deel van hun inkomen blijven sparen zal het herstel zwak blijven.

Ik somber niet over de groei. Beetje groei is beter dan beetje krimp. Maar meer dan een beetje zal het voorlopig niet worden.

Ultra ruim monetair beleid en onbedoelde effecten

Wat is het effect van ruim monetair beleid? Een vraag die steeds meer opkomt nu in Amerika de eerste aankondiging is gedaan dat "op termijn" "voorzichtig" zal worden begonnen met het afbouwen van de extreme geldpolitiek van de afgelopen jaren. William White schreef er echter voor de FED een aantal jaren geleden al een heel interessant paper over. Zijn verhaal laat zich makkelijk samenvatten. Eigenlijk was het monetair beleid jaren lang als fietsen met wind mee. Het effect van wind mee fietsen is dat je in sommige situaties veel verder fietst dan je eigenlijk kan. Maar daar kom je pas achter als je omkeert en wind tegen hebt. Dan blijkt dat "extra lusje over dat mooie landweggetje" opens een paar kilometer meer fietsen te zijn dan je eigenlijk kan.

Wat zijn de extra lusjes over mooie landweggetjes van William?
1) Laag renderende investeringen die je normaal (bij normale rentes) niet zou maken. Bijvoorbeeld investeringen van banken in staatsobligaties van Zuidelijke landen die 3 tot 5% opleveren. Terwijl banken hun middelen horen uit te lenen aan bedrijven voor 5 tot 8%.
2) Banken die alleen nog kunnen bestaan door goedkope korte termijn financiering.
3) Een nieuwe jacht naar rendement die uiteindelijk een nieuwe bubbel in kan leiden
4) Overheden die door de grote toestroom van goedkoop geld minder strik zijn op hun uitgaven. Bij de opkomende markten zien we trekjes hiervan.
5) Een herverdeling van mensen die sparen naar mensen met schulden. De lage rentes maken het houden van schuld aantrekkelijker, zeker in combinatie met een beetje inflatie. Sparen wordt minder aantrekkelijk. Het moeit met een rent van 1 a 2% nauwelijks de moeite (soms moet je desondanks toch omdat je moet sparen om je schulden af te betalen)

William White schreef zijn werk in 2012. IMF en OESO erkennen deze week in elk geval punt 4 in hun nieuwe economische voorspellingen.

We gaan weer bloggen

Nederland in bankencrisis

Volgens de data van Carmen Reinhart, die zij recentelijk tijdens de Jackson Hall lezing presenteerde verkeerd Nederland in een full blown bankencrisis. De gevolgen van deze crisis zullen volgens haar zijn dat wij de komende 10 jaar matige economische groei zullen kennen, althans als het verleden een goede voorspeller is.

Plaatjes zeggen soms meer

Interview Andrew Bernard op congres productivity and internationalization: a micro data approach

Op het congres dat EZ samen met VU, CBS en ISS organiseerde was een van de key notes van Andrew Bernard. Ik had een leuke discussie met hem over de planet money podcasts en de rap over Keynes en Hayek die hij ook kende (zelf zoeken elders op de site).

Mejudice interviewde hem over zijn verwachtingen voor de handel.

Gevaarlijk spul: The Geithner verdict

De toon in het het debat in de VS wordt steeds vijandiger ten aanzien van China en de vermeende manupulatie van de Yuan. Op vele niveau's in de Amerikaanse administratie klinkt nu een roep om maatregelen tegen vermeende wisselkoers mannipulatie van de Chinezen. Ook de adviseurs van Obama lijken mee te bewegen op deze politieke stroming getuige de opmerkingen van Geithner. Een gevaarlijke ontwikkeling voor de vrijhandel. Een Conflict tussen China en de VS zouden zeer grote gevolgen hebben.

Comparative advantage explained

klik hier

Hoe ver valt het terug?

Het viel een te verwachten, maar de snelheid van het herstel loopt terug.
De vraag is natuurlijk hoe ver?

Grafisch: correlatie tussen markten

Zie hier de relatie tussen verschillende vormen van schuld. Interessant is de ontwikkeling van de Braziliaanse schulden ten opzichte van de EMBI (emerging markets bond index). Toen president Lula gekozen werd was er volgens de berichtgeving veel onzekerheid over zijn economische plannen. Men was bang dat het beleid van deze linkse president tijdens de recessie in 2002 tot een mogelijke crisis in Brazilië zou leiden. Dit zou de hoge risico opslag op de Braziliaanse schuld verklaren. Toen Lula plechtig trouw zwor aan de principes van "verstandig beleid" daalde de risico opslagen voor Brazilië weer. Dat was althans de main stream story.

Als we bewegingen van de Braziliaanse schuld of de schulden van opkomende markten echter afzetten tegen bijvoorbeeld triple A Amerikaanse schuld zien we een zeer vergelijkbare beweging. Welicht was er wel sprake van een bredere risico aversie die ertoe leidde dat de risico opslagen op schuld in 2002 opliepen. Dit zou kunnen komen omdat begin 2002 de omvang van de fraude bij Enron openbaar werd.
Er zijn dus meerdere verklaringen mogelijk als we het hebben over het succes van Lula om de financiële markten gerust te stellen.

Het geeft daarnaast te denken over de mogelijkheden als belegger risico's te diversificeren.

Chinezen houden minder $

In Eurozone hebben we problemen met de schulden van de Zuidelijke EU-Lidstaten. Er zijn steeds minder investeerders die de schulden willen hebben. Vertrouwen in deze lidstaten en hun capaciteit om toekomstige schulden af te betalen heeft over heel dit jaar een sterke deuk opgelopen. Mede hierdoor heeft de euro flink aan terrein verloren ten opzichte van de dollar. Recent heeft ook de angst voor de dubbele dip de positie van de dollar weer versterkt. Zo klinkt het althans in de populaire economische pers.
Maar er is wel wat bijzonders aan de hand met de dollar, de belangrijkste koper van de Amerikaanse schuldpapieren (China) is namelijk zijn belangen aan het afbouwen. Dit blijkt uit de juni data van de US treasury (klik hier). China, maar ook Singapore, Taiwan, Duitsland, het VK en Frankrijk hebben het momentum gebruikt om hun dollarposities af te bouwen. Je kan je toch afvragen of dit niet het vertrouwen in de positie dollar gaat schaden.

Wat volgt op 1,2,3?

Economische modellen die voorspellingen voor de toekomst maken, of die risico's moeten inschatten, hebben last van uitbijters. Een vrij bekent boek hierover is Black Swans. Wat is dit nu eigenlijk. Larry Summers legde het aardig uit. Wat komt er na 1,2,3? Logisch antwoord is 4. Maar het kan ook zijn dat het antwoord 3 is. Immers voor economen is de beste voorspelling voor de situatie van morgen, de situatie van vandaag. Het kan ook 2 zijn immers, er is een natuurlijke trend om terug te keren naar het gemiddelde. Tot slot kan het ook 1 van, zoals Summers zei, What goes around comes around. Dus waar gaan we nu heen?

Van de Summer School

Tijdens mijn Summer School had ik onder andere les van Sala-i-Martin. (de nummer 8 in de top 1000 meest geciteerde economen)

Hij heeft een buitengewoon vermakelijke homepage (zie onderstaand). Je kan je voorstellen dat de colleges van de beste man ook hoog scoorde op amusementswaarde.

http://www.columbia.edu/~xs23/home.html

Waarom het in de VS tegen blijft zitten

Je kan er hele lange analyses van maken waarbij je vooral de vraagkant van de economie niet moet vergeten en het effect van schulden op deze vraag. Je kan ook kijken naar een plaatje als de vraag naar huizen in de VS (de oude pinmachine van Amerikaanse huishoudens) en dat zegt dan ook alweer een hoop.

Vakantie etc

Het was een tijdje stil op de blog. Eerst was ik heel druk, daarna op summer school in Barcelona (erg leuk) en aansluitend op vakantie. Nu weer terug.

New Normal

CNBC heeft het er regelmatig over: the new normal. Voor mensen die niet weten wat het is klik hier voor een geluidsfragment met uitleg.

Spaanse banken staan droog.

Spaanse banken komen bijna niet meer aan geld via de interbancaire markt. Daarom lenen ze nu zwaar via de ECB. Bron:ft blog

De Spaanse overheid betaalt een stevige premie op de obligaties en nog lopen de emissies stroef volgens de marktanalisten.

Dit kan wel eens een zeer serieuze test gaan worden.

Workshop: How to go forward with development? A new role for the private sector.

Voor mensen die de rol van de private sector bij de ontwikkeling van landen willen bediscussiëren. Toegang is gratis. Locatie: ISS, Aula A, Kortenaerkade 12, 2518 AX Den Haag.

Globaal programma:
15.00–15.05 Opening speech by the chairman of the day, Marten van den Berg,
Deputy Director of the Directorate-General for Foreign Economic
Affairs of the Dutch Ministry of Economic Affairs

15.05-15.15 Jan ten Bloemendal. Head of the unit “Business, trade and regional
integration”, Directorate Quality of Operations, Europeaid, European
Commission.

15.15-15.25 Paulus Verschuren, Senior Director Global Health Partnerships, Unilever R&D.

15.25 -15.35 Dickson Combo, employee at Sea-and Shore, a freight network that also
operates in Africa and part of the Moolenaar WMZ Group.

15.35-15.45 Peter Knorringa, professor Private Sector and Development at the ISS.

15.45-16.00 Coffee break

16.00-16.55 Interactive discussion with statements

16.55-17.00 Wrap-up

En daarna natuurlijk een drankje.

Dankzij de Zwitsers

Van je vrienden moet je het hebben. Het sentiment rond e Euro is extreem negatief de afgelopen tijd, en de Eurokoers heeft er al stevig onder te lijden gehad (=/- -17% tov de $ dit jaar). Maar zonder de Zwitsers was het nogwel wat meer geweest. Wat blijft de Zwitserse Euro reserves zijn 50% gestegen in 1 maand!! Het land van de dure klokjes heeft nu 262 miljard Euro's op de plank liggen, een maand geleden was dit nog 146 miljard. Zonder deze stevige interventie was de Euro de afgelopen maand zeker een stuk verder onderuit gegaan.